САҲМИ СУДҲО ДАР МУСТАҲКАМ НАМУДАНИ МАВҚЕИ ВАҲДАТИ МИЛЛӢ

Ваҳдати миллӣ яке аз бузургтарин дастовардҳои таърихии халқи тоҷик ба шумор меравад. Маҳз ба шарофати ваҳдати миллӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон тавонист аз мушкилоти вазнини солҳои аввали соҳибистиқлолӣ раҳо гардида, роҳи сулҳу субот, рушди иқтисодӣ ва таҳкими давлатдориро пеш гирад. Имрӯз ваҳдати миллӣ ҳамчун арзиши муқаддаси сиёсӣ ва иҷтимоӣ барои ҳар як шаҳрванди кишвар аҳаммияти бузург дошта, ҳифзу таҳкими он вазифаи муқаддаси тамоми сохторҳои давлатӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ мебошад.

Дар ин раванд мақомоти судӣ ҳамчун яке аз шохаҳои мустақили ҳокимияти давлатӣ нақши муҳим доранд. Суди одилона, қонуният ва ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон аз омилҳои асосии таҳкими эътимоди мардум ба давлат ва пойдории ваҳдати миллӣ ба ҳисоб мераванд. Яке аз самтҳои муҳимми фаъолияти судҳо таъмини волоияти қонун мебошад. Қонуният заминаи асосии сулҳу субот ва ҳамдигарфаҳмӣ дар ҷомеа аст. Ҳар қадар қонунҳо ба таври дуруст татбиқ шаванд ва шаҳрвандон эҳсос намоянд, ки ҳуқуқу манфиатҳои онҳо ҳифз мегарданд, ҳамон қадар эътимод ба давлат ва ҷомеа зиёд мешавад.

Судҳо ҳангоми баррасии парвандаҳо танҳо ба талаботи қонун такя намуда, баҳсҳоро бо роҳи одилона ҳал мекунанд. Ин ҳолат барои пешгирии низоъҳои иҷтимоӣ, барқарор намудани адолат ва таъмини ҳамзистии осоиштаи шаҳрвандон мусоидат менамояд.

Ҳифзи ҳуқуқ ва озодиҳои шаҳрвандон

Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон инсон, ҳуқуқ ва озодиҳои ӯро арзиши олӣ эътироф намудааст. Дар ин замина судҳо ҳамчун кафили ҳифзи ҳуқуқҳои конститутсионии шаҳрвандон амал мекунанд. Ҳангоми поймол гардидани ҳуқуқҳои шахсӣ, молумулкӣ, меҳнатӣ ва дигар ҳуқуқҳои шаҳрвандон маҳз суд метавонад адолатро барқарор намояд. Барқарор шудани ҳуқуқҳои вайроншуда на танҳо манфиати шахси алоҳидаро ҳимоя мекунад, балки ҳисси боварӣ ба адолат ва қонунро дар ҷомеа таҳким мебахшад. Ин эътимод омили муҳимми пойдории ваҳдати миллӣ мебошад.

Мубориза бо ҷинояткорӣ ва пешгирии ҳуқуқвайронкунӣ

Яке аз вазифаҳои муҳимми мақомоти судӣ баррасии парвандаҳои ҷиноятӣ ва таъмини ҷавобгарии шахсоне мебошад, ки қонунро вайрон мекунанд. Ҷазои одилона нисбат ба гунаҳкорон ва ҳамзамон риояи ҳуқуқҳои онҳо ба пешгирии ҷинояткорӣ ва нигоҳ доштани тартиботи ҷамъиятӣ мусоидат менамояд.

Ҷомеае, ки дар он адолат таъмин ва ҳуқуқвайронкунандагон мувофиқи қонун ҷавобгар мешаванд, ҷомеаи ором ва устувор аст. Маҳз чунин муҳит барои таҳкими сулҳу ваҳдат ва рушди устувори кишвар шароити мусоид фароҳам меорад.

Баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии аҳолӣ

Фаъолияти судҳо танҳо ба баррасии парвандаҳо маҳдуд намешавад. Имрӯз судҳо дар самти баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон низ саҳми назаррас мегузоранд. Вохӯриҳо бо аҳолӣ, иштироки судяҳо дар чорабиниҳои маърифатӣ ва шарҳи меъёрҳои қонунгузорӣ барои баланд гардидани фарҳанги ҳуқуқии ҷомеа мусоидат мекунанд.

Шаҳрванди дорои маърифати баланди ҳуқуқӣ ҳуқуқу уҳдадориҳои худро хуб медонад, ба қонун эҳтиром мегузорад ва дар таҳкими сулҳу субот саҳм мегузорад. Аз ин рӯ, рушди маърифати ҳуқуқӣ яке аз заминаҳои муҳимми таҳкими ваҳдати миллӣ ба ҳисоб меравад.

Судҳо ва таҳкими эътимоди ҷомеа ба давлат

Эътимоди мардум ба давлат ва ниҳодҳои он яке аз омилҳои асосии пойдории ваҳдати миллӣ мебошад. Судҳои мустақил, одил ва шаффоф метавонанд ин эътимодро таҳким бахшанд. Ҳар қарор ва ҳукми қонунӣ, ки дар асоси адолат қабул мешавад, ба баланд гардидани нуфузи ҳокимияти судӣ ва боварии шаҳрвандон мусоидат менамояд. Вақте шаҳрвандон итминон доранд, ки ҳуқуқҳои онҳо дар суд ҳифз мешаванд, эҳсоси адолат ва ҳамбастагӣ дар ҷомеа қавитар мегардад.

Хулоса

Ваҳдати миллӣ неъмати бебаҳо ва дастоварди бузурги халқи тоҷик мебошад, ки ҳифзу таҳкими он аз ҳар як шаҳрванди кишвар масъулияти баландро талаб мекунад. Дар ин раванд мақомоти судӣ ҳамчун яке аз ниҳодҳои муҳимми давлатӣ нақши муассир доранд. Таъмини волоияти қонун, ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон, мубориза бо ҳуқуқвайронкунӣ, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии аҳолӣ ва таҳкими эътимоди ҷомеа ба давлат аз ҷумлаи омилҳое мебошанд, ки судҳо тавассути онҳо дар мустаҳкам намудани ҷойгоҳи ваҳдати миллӣ саҳми арзанда мегузоранд. Аз ин рӯ, фаъолияти босамар, мустақил ва одилонаи мақомоти судӣ на танҳо кафили адолат, балки омили муҳимми пойдории сулҳ, субот ва ваҳдати миллӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба шумор меравад.

Бегмуродзода Исломиддин,

раиси Суди шаҳри Бохтар